Een match in Haarle

Ik kreeg interessante nieuwe informatie over het overlijden van Johanna Theresia Bos Overmars. Johanna Theresia was het zusje van Mies, Diene, Miete en Jas en overleed in 1917 in Haarle, waar ze opgroeide bij haar oom en tante Geertman. Ze was pas 22, wat voor mij lange tijd reden was te veronderstellen dat ze aan een ziekte was overleden. Tbc, difterie, polio, mazelen, iets in die geest. Toen ik eerder dit jaar een afbeelding van haar bidprentje kreeg toegestuurd bleek het om een ongeluk te gaan. De toedracht bleef nog een mysterie: in oude kranten heb ik vooralsnog geen verwijzing kunnen vinden naar het in het prentje genoemde “treurig ongeval”. Gelukkig zijn er meer manieren om aan informatie te komen.

Robert Kemper Alferink liet me weten dat hij een tachtiger uit Haarle had gesproken die wist dat er ooit “een meisje van Geertman” in een gierkelder was gevallen. De dame in kwestie had dit ooit van haar vader gehoord, die verkering had met het verongelukte meisje. Omdat er eigenlijk geen andere kandidaten in aanmerking komen voor deze beschrijving - het gezin Geertman telde verder alleen maar jongens - lijkt het zeer goed mogelijk dat het om onze Johanna Theresia gaat. Ook de jaartallen matchen in principe: zowel Johanna Theresia als haar mogelijke verkering werden geboren in 1894.

Haar aanstaande zou zes jaar na het ongeluk met een ander trouwen en een gezin stichten. Hoewel het altijd de vraag is hoe accuraat doorvertelde verhalen zijn, vind ik het heel bijzonder dat via dat gezin een stukje van het verhaal over Johanna Theresia uiteindelijk weer bij mij terecht is gekomen.

Achterzijde van een boerderij in Haarle, 1922 (Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Een treurig ongeval (1917)

Naast de bedankbrief uit Amsterdam werd ook een stapeltje bidprentjes aangetroffen in het huis van Mies en Dine Bos Overmars. Eén naam sprong er meteen uit tussen die van ooms, tantes en (naar ik aanneem) vrienden, buren en bekenden. Dat was die van hun zusje Johanna Theresia Bos Overmars die in januari 1917 overleed. Zij was het meisje dat werd opgevoed door haar tante en oom in Haarle, nadat haar moeder in het kraambed was overleden. Ik schreef er al eens over.

Johanna Theresia werd maar 22 jaar en ik heb me altijd afgevraagd waarom ze zo jong stierf. Bij gebrek aan informatie ging ik uit van een ziekte, misschien wel tbc of zo.

Het bidprentje vertelt echter een ander verhaal. Het was een ongeluk. Wat en hoe is vooralsnog een raadsel. Op delpher.nl - waar heel veel oude kranten te doorzoeken zijn - heb ik niets kunnen vinden, ondanks het eindeloos invoeren van onheilspellende zoekopdrachten in de trant van ongeval/ongeluk Haarle; brand Haarle; val Haarle; trein Haarle; noodlottig Haarle, noem maar op. Ook een combinatie met molen of molenaar - haar pleegouders hadden een molen - leverde niets op. Nou ja, ongelukken genoeg met molens, maar geen incidenten die over Johanna Theresia zouden kunnen gaan. Verder zakten er die winter in het hele land mensen door het ijs - het was een strenge winter en er werd volop geschaatst - maar niet in de buurt van Haarle. Of Linderte, Raalte, Nijverdal of Hellendoorn, plaatsen die ik voor de volledigheid ook maar heb meegenomen.

Ik heb zelfs alle krantenberichten met Haarle erin tussen december 1916 en eind januari 1917 doorgenomen. Niets. Wat best een beetje vreemd is, gezien de fatale afloop. Meestal kwamen dodelijke ongelukken niet alleen in de regionale krant maar werden ze ook landelijk overgenomen. Haar overlijden blijft dus vooralsnog een raadsel voor deze digitale detective…

NB: Met dank aan Wim Rensen en Jos Segbers voor het delen van dit materiaal. Zie ook de vorige blogpost.